Nhập Các Toa Tàu Đã Sử Dụng 40 Năm Của Nhật: “Tính Già Hóa Non?”

Câu chuyện Đường sắt VN dự định nhập 37 toa tàu cũ của Nhật đã qua sử dụng 40 năm đang được tranh cãi nãy lữa và chưa có hồi kết. Có nhiều ý kiến cho rằng nhập toa tàu cũ của Nhật trong lúc này là tiết kiệm rất nhiều cho ngân sách. Nhưng bên cạnh đó vẫn có một số ý kiến cho rằng việc nhập các toa tàu cũ công nghệ lạc hậu sẽ biến Việt Nam thành bãi rác công nghiệp. Câu hỏi đặt ra ở đây là liệu việc nhập các toa tàu cũ tuổi đời 40 năm có làm lệch hướng phát triển ngành đường sắt ở Việt Nam?

Để thực hiện cam kết cắt giảm khí thải gây hiệu ứng nhà kính, phía Nhật Bản loại bỏ toàn bộ đầu máy và toa xe có gắn động cơ loại cũ đốt dầu và gaz và thay thế bằng các máy móc sử dụng năng lượng tái tạo có nguồn gốc là điện gió và năng lượng mặt trời.

Và số toa tàu bị Nhật loại bỏ được phía Đường sắt VN xin phép nhập về khai thác lại với chi phí 0 đồng. Ngay từ khi đề xuất này “chào đời” thì lập tức xuất hiện hai luồng ý kiến.

Nhiều ý kiến cho rằng đồng tình thì cho rằng, việc nhập toa tàu cũ của Nhật dường như hiện đại, sạch sẽ hơn nhiều so với các toa tàu mà VN đang sử dụng. Hiện các toa tàu mà VN đang sử dụng khá cũ kỹ, lạc hậu. Có những thời điểm, việc tiểu tiện/đại tiện của khách trên tàu xả thẳng xuống dưới đường ray trong quá trình tàu đang chạy, hoặc được tích lại trong trong bồn chứa, đến ga cuối sẽ được dọn rửa.

Tuy là đồ cũ của Nhật đã qua sử dụng nhưng vẫn là loại cao cấp, chạy với tốc độ 60-80 km/h thì dùng 30 năm nữa vẫn tốt. Nhập đồ Nhật còn hơn là đồ TQ, bởi như ta đã biết xe máy Honda 67 của Nhật 55 năm nay vẫn hoạt động bình thường. Từ thực tế mà đánh giá thì các sản phẩm công nghiệp của Nhật luôn có chất lượng hàng đầu thế giới, “vừa tốt vừa bền”.

Nhập cũ chỉ mất 140 tỉ đồng còn mua mới thì phải mất hơn 1.000 tỷ đồng, như vậy trong ngắn hạn đề xuất nhập toa tàu cũ của ĐSVN sẽ tiết kiệm khoản chi phí khi mà ngân sách đang cạn kiệt vì chống dịch. Chi phí còn lại thì nên đầu tư vào mạng lưới đường sắt mới, phủ rộng khắp để thuận tiện cho vận chuyển hàng hóa, giao thương nông sản.

Nếu còn lo ngại đồ cũ dễ hư hỏng giữa chừng, thì ĐSVN cần phải đánh giá, thẩm định và có kế hoạch khai thác cụ thể sao cho hiệu quả những toa tàu cũ này. Ngành đường sắt Nhật Bản đã đi trước chúng ta cả trăm năm, vậy nên về công nghệ có khi giờ ta tự đóng mới cũng chưa chắc hơn được hàng Nhật cách đây 30-40 năm.

Đừng kêu đây là rác nọ rác kia, nhìn sang Thái Lan, dù đường sắt của họ phát triển hơn ta nhưng họ vẫn nhận tàu cũ của Nhật về khai thác du lịch. Không chỉ Thái Lan, mà đã có rất nhiều quốc gia như Nga đã nhận tàu cũ của Nhật Bản từ năm 1993; Myanmar đã nhận 3 lần vào các năm 2007, 2019 và đặc biệt năm 2020 thì nhận tới 135 toa tàu; Philippines nhận năm 2011.

Bên cạnh nhiều ý kiến đồng tình thì lại có một số ý kiến có góc nhìn ngược lại cũng phong phú không kém. Nhận tàu cũ nhưng vẫn tốt rõ ràng tiết kiệm được một khoản tiền không nhỏ. Nhưng nếu cứ làm vậy sẽ hình thành một tính cách dễ dãi, vui lòng chấp nhận những thứ lạc hậu. Tư duy này phải thay đổi, nếu không các nhà máy công nghệ cũ vẫn sẽ về Việt Nam.

Tiết kiệm cho ngân sách là tốt, nhất là trong bối cảnh ngành đường sắt còn đang gặp nhiều khó khăn bởi dịch COVID-19. Thế nhưng, tiết kiệm bằng cách nhập khẩu những toa xe đã sản xuất gần nửa thế kỷ dẫn đến nguy cơ tụt hậu về công nghệ, không đáp ứng nhu cầu phát triển để rồi nguy cơ trở thành những đống sắt vụn. Như vậy, tưởng là tiết kiệm lại hoá thành lãng phí.

Bên cạnh đó, nhiều người cũng lo ngại về vật liệu chế tạo các toa tàu, bởi thời điểm sản xuất những toa tàu này, nhiều quốc gia sử dụng nguyên liệu amiăng để sản xuất vỏ toa tàu, mái che toa tàu…Đây là vật liệu rất nguy hại – một chất gây ung thư ở người. Hiện tại, nhiều quốc gia đã cấm sử dụng amiăng trong sản xuất. Việc xử lý loại rác thải nguy hại này khá tốn kém. Hiện Việt Nam chưa có đơn vị nào có đủ năng lực và được cấp phép xử lý rác thải nguy hại amiăng. Nên kiểm tra kỹ nếu vỏ các toa tàu này được làm bằng chất amiăng, thì nên từ bỏ ý định này ngay, để tránh hệ lụy về sau.

Còn nhớ, Tổng công ty Hàng hải Việt Nam – Vinalines cũng đã mua sắm tàu cũ, tàu già đã qua sử dụng 17-30 năm về cho các DN thành viên thuê lại gặp nhiều rủi ro. Dự án được “vẽ ra” hiệu quả kinh tế cao, thời gian thu hồi vốn nhanh, nhưng thực tế tàu mua về đưa vào khai thác bị lỗ, thậm chí có tàu lỗ nặng phải bán. Việc nhập tàu cũ này làm lệch hướng phát triển vận tải biển. Vậy, với đề xuất nhập các toa tàu cũ tuổi đời 40 năm có làm lệch hướng phát triển ngành đường sắt ở Việt Nam?

VNR nên tham khảo bài học từ Vinalines trong chuyện nhập tàu cũ để tránh rủi ro, nguy hiểm cho DN có dòng vốn của Nhà nước? Nhất là khi Việt Nam cũng tham gia cam kết Paris Agreement / COP21 giảm phát thải khí nhà kính 9% vào năm 2030 thì nhập về để làm gì là điều phải cân nhắc?

Thiết nghĩ, nếu chỉ vì chi phí thấp, hiệu quả trước mắt thì việc nhận 37 toa tàu Nhật Bản tặng là không có gì phải bàn thêm. Nhưng nếu vì tương lai, vì một ngành đường sắt Việt Nam vốn đang rất lạc hậu muốn vươn lên hiện đại thì phải bàn, phải tính toán kỹ lưỡng.

Thảo Nguyên

Next Post

Trung Quốc mua cau để làm gì khiến giá cau tươi tăng cao ngất, báռ tạ cau có chỉ vàng?

T4 Th10 27 , 2021
Giá cau tươi ở nhiều địa phương đang tăng chóng mặt, nhiều nơi đạt 50.000 – 60.000 đồng/kg. Giá cau tươi tăng cao do Trung Quốc tăng thu mua trong khi sản lượng cau ở nhiều địa phương giảm. Tuy giá cau tăng cao nhưng nhiều địa phương đồng loạt […]